Ćwiczenia przywódcze są najczęściej pomijanymi i jednocześnie najważniejszymi wstępnymi warunkami do rozwiązywania i zapobiegania problemom z zachowaniem i nieposłuszeństwem psów. Niezrozumienie lub niepraktykowanie koncepcji zawartych w tej sekcji niemal gwarantuje, że polegniesz w osiągnięciu pożądanego sukcesu. Ćwiczenia te nie tylko komunikują psu Twoje oczekiwania prowadzenia relacji w sposób dla psa zrozumiały ale także pomagają kontrolować wiele podstawowych czynników potrzebnych do zmotywowania psa, tym samym skutecznie ustanawiając zasady prowadzenia relacji.

Ćwiczenia przywódcze są wzorowane bezpośrednio na zachowaniach wykazywanych przez psich "liderów" i można je zaobserwować za każdym razem, gdy psy tworzą harmonijne grupy społeczne. Dzikie i żyjące w niewoli wilki, psy w domach i psy, które tworzą zdziczałe stada, wszystkie wykazują podobne zachowania! 

Zapewnienie psu opieki

Kontrolowanie ograniczonych zasobów i podejmowanie decyzji w imieniu całej grupy społecznej to kluczowe cechy przywództwa. Skuteczny i życzliwy przywódca zapewni stadu bezpieczeństwo przy jak najmniejszej ilości konfliktów.

Korzystanie z systemu, który koncentruje się na "zapewnianiu", okazuje się niezwykle skuteczne w każdym przypadku  - od wychowywania szczeniąt, pomagania problematycznym psom ze schronisk, po wchodzenia na właściwą ścieżkę w przypadku typowych problemów z agresją.

Skupimy się, więc na zaspokajaniu podstawowych potrzeb psa, w sposób który przesunie nas na pozycję przywódcy. Przewodnik psa powinien decydować w imieniu całego stada o takich rzeczach jak:

• czy zbliżające się psy są zagrożeniem,
• czy ktoś może usiąść na kanapie w salonie,
• czy ktoś może zabrać zabawki z podłogi,
• czy pora na spacer
• itd.

Aby to osiągnąć, pies musi widzieć w nas osobę, która rzeczywiście decyduje, a zaczyna się to podczas codziennej rutyny. 

Pies, który ma zapewnioną opiekę, będzie miał minimalne zmartwienia w życiu i bardziej naturalnie będzie podążał za wskazówkami lidera, który zaspokaja jego potrzeby.

Nie “uprawniaj” psa 

Pies, który "ma prawo" samemu zaspokajać swoje podstawowe potrzeby, będzie trudny do zmotywowania. Po co ma przychodzić na zawałowanie właściciela, skoro wystarczy, że na niego szczeknie i zostanie pogłaskany. Po co ma przychodzić na zawołanie właściciela, skoro wystarczy, że drapnie łapą w miskę i dostanie jedzenie. Po co ma przychodzić na zawołanie właściciela, skoro wystarczy, że przyniesie zabawkę w pysku i właściciel się z nim pobawi. Dobra relacja z psem polega na uczciwej wymianie, zrób coś dla mnie to i ja zrobię coś dla Ciebie. Usiądź na komendę, dostaniesz całą miskę jedzenia. Przyjdź na zawołanie to Cię pogłaskam. Idź na swoje posłanie, a w nagrodę pobawimy w aport itd. 

Z perspektywy etologii, "uprawnione" psy nie mają szansy na doświadczenie przywództwa ze strony właściciela w sposób dla psa niewątpliwie zrozumiały. Wiele psów otrzymuje sprzeczne sygnały, które mogą prowadzić do konfliktów i problematycznych zachowań z powodu niczego innego jak dezorientacji (sprzeczne sygnały wysyłane przez człowieka). 

“Uprawniony” pies będzie podatny na praktycznie każdy problem z zachowaniem, który odpowiada tendencjom jego naturalnego temperamentu, jeśli pozostawimy go bez możliwości motywacji z naszej strony.

Jeśli podstawowe potrzeby psa nie zostaną zaspokojone, zostaną one uznane za "niezaspokojone", co sprawi, że pies będzie podatny na inne problemy behawioralne.

Ważne jest, aby po podjęciu decyzji o zapewnieniu opieki naszym psom, przypadkowo nie kontrolować nadmiernie ich potrzeb.

Pies ma wiele podstawowych potrzeb, ale te które staramy się kontrolować, aby wszystko inne było na swoim miejscu to: poświęcanie uwagi, praca / zabawa, jedzenie, miejsca odpoczynku i dostęp do zewnątrz (załatwianie potrzeb fizjologicznych, aktywność i podróże).

Przykłady w których podstawowe potrzeby psa zostaną uznane za niezaspokojone:

• Poświęcanie uwagi: Twój pies siedzi całymi dniami zamknięty w kojcu i nie ma kontaktu z Tobą, nawet raz dziennie go nie pogłaszczesz 
• Zabawa / praca: Nie jesteś zainteresowany rzucaniem piłki, bawieniem się szarpakiem z psem, dawaniem mu określonych zadań do wykonania. Po prostu pies jest, czasami go pogłaszczesz i to tyle. 
• Jedzenie: Twój pies jest głodny i nie zawsze może liczyć na posiłek.
• Miejsce odpoczynku: Pies nie ma miejsca w domu, czy na ogródku, gdzie może spokojnie odpocząć i nikt mu nie będzie przeszkadzał.
• Dostęp do zewnątrz: Trzymasz psa wyłącznie w domu lub na podwórku, spacer po okolicy raz w tygodniu to rarytas. 

Jak te same problemy wyglądałyby, gdyby pies był "uprawniony" do zaspokajania swoich potrzeb samemu, co też prowadzi do problemów behawioralnych (to tylko przykłady, opcji jest naprawdę wiele):

• Poświęcanie uwagi: Twój pies siedzi całymi dniami zamknięty w kojcu, ale jak wystarczająco długo szczeka to przyjdziesz do niego go pogłaskać. 
• Zabawa / praca: Nie jesteś zainteresowany rzucaniem piłki, bawieniem się szarpakiem z psem, dawaniem mu określonych zadań do wykonania ale jeśli pies sam zainicjuje te zabawy to chętnie w nich uczestniczysz. 
• Jedzenie: Twój pies jest głodny ale wystarczy, że drapnie łapą w miskę i dostaje jedzenie.
• Miejsce odpoczynku: Pies nie ma miejsca w domu, czy na ogródku, gdzie może spokojnie odpocząć i nikt mu nie będzie przeszkadzał, więc kładzie się na Twoim łóżku i w razie czego pokaże zęby, żeby mu nie przeszkadzać. 
• Dostęp do zewnątrz: Trzymasz psa wyłącznie w domu, spacer po okolicy raz w tygodniu to rarytas, chyba że pies drapie w drzwi to z nim wychodzisz. 

Widzimy, że w powyższych przypadkach, że jeśli nie zaspokoimy podstawowych potrzeb psa, on sam będziemy zmuszony je zaspokajać. Jak więc to powinno wyglądać? Poniżej znajdziecie odpowiedzi :) 

Oto kilka zasad, którymi warto się kierować:

Jak poświęcać psu uwagę 

Poświęcanie uwagi to dotykanie psa, mówienie do niego, patrzenie na niego. Psy są zwierzętami społecznymi i potrzebują codziennych interakcji z właścicielem. Nie bez powodu mówimy o "poświęcaniu uwagi" jako o potrzebie. 

• Okazuj uczucia z uśmiechem na twarzy. Psy uwielbiają być głaskane w okolicach klatki piersiowej i zadka. Uwaga właściciela staje się potężną nagrodą dla psów, które nauczyły się ją doceniać i jej pragnąć.
• Większość naszej uwagi powinna być zarezerwowana dla sytuacji, gdy pies reaguje na nasze polecenia. Może to być coś tak prostego, jak poproszenie psa, aby podszedł do nas z odległości kilku metrów. W takiej sytuacji to Ty inicjujesz uczucie (wołasz psa) i pies musi wykonać określone zadanie (przyjść do Ciebie), aby dostać nagrodę (głaskanie). Ty zadecydowałeś czy głaskanie będzie miało miejsce, kiedy się wydarzy, jak długo trwa i co bardzo ważne Ty zdecyduj też kiedy się skończy! 
• Okazuj uczucia podczas powitań. Nie ma znaczenia, kto je zainicjuje. Jeśli oboje cieszycie się, że się widzicie, jest to normalne! Jeśli chcesz spokojniejszego powitania ze strony psa, sam bądź spokojniejszy podczas powitania.
• Przyjmowanie “buziaczków” jest w porządku. Jeśli jesteś na poziomie (wysokości) psa (np. kucasz), możesz odwrócić głowę i pozwolić psu polizać cię po twarzy, jeśli macie prawidłowo nawiązaną relację. Jest to pełen szacunku sposób, w jaki pies prosi o uczucie lub uwagę.
  
• Głaskanie po brzuchu psa, który leży na plecach i pokazuje brzuch z merdającym ogonem jest ok. Krótkie pocieranie brzucha błagającego psa nie powinno zaszkodzić prawidłowej relacji, zwłaszcza jeśli wołasz go, aby je otrzymał.

Czego nie robić przy poświęcaniu uwagi psu:

• Nie nagradzaj “szefowania” i zabiegania o uczucia. Obejmuje to szczekanie dla zwrócenia uwagi, skakanie na właściciela, podgryzanie go, szturchanie głową, pochylanie się nad człowiekiem itp. Jeśli pies dostają Twoją uwagę i np. głaszczesz go lub mówisz coś do niego za każdym razem jak na Ciebie szczeknie lub szturchnie łapą to pies kontroluje Waszą relacje. 
• Nie obdarzaj uczuciem psa, który tego nie chce. Poświęć czas na nawiązanie więzi poprzez interaktywne działania - takie jak spacery, szkolenie z użyciem smakołyków, zabawa itp. Jeśli pies nie reaguje na twoje otwarte dłonie i zaproszenia niskim merdaniem ogona i zaangażowaniem, nie wymuszaj na nim uczuć. W ten sposób to ty będziesz chciał akceptacji, a nie odwrotnie. Staniesz się proszącym o uwagę, a nie kontrolującym relacje. Przedwczesne okazywanie uczuć psu o trudniejszym typie osobowości może również spowodować ugryzienie ze strachu lub ugryzienie jako korektę za przekroczenie granic nierozwiniętej relacji społecznej. Czasami ugryzienie może wynikać z połączenia obu powodów.
• Zasada (około) 10 sekund - nie jest to sztywna zasada, ale zdecydowanie nie należy okazywać pieszczot dłużej niż przez krótki czas. Zmniejsza to wartość pieszczot, potencjalnie przesuwając Cię na pozycję "potrzebującego" i może podsycać inne problemy behawioralne, takie jak lęk separacyjny, jeśli pies uzależni się od pieszczot. Obejmuje zwłaszcza wspólne oglądanie serialów z pieskiem na kolankach i głaskaniem godzinami. 
• Kontrolowanie uczucia nie oznacza, że powinieneś gonić psa, aby go pogłaskać lub podczołgiwać się do odpoczywającego psa, aby go przytulić. W naszym świecie wydaje się to słodkie, ale niestety w ich świecie komunikuje błaganie/słabość, a u niektórych psów może skutkować agresją i ugryzieniem za zakłócanie ich spokoju. Jeśli nie masz wrażenia, że pies doceni czułość, nie zasypuj go nią.
• Nie należy całować psów. Wiele psów to toleruje, ale inne mogą nas ugryźć za nieporozumienie, jakie to spowoduje (zazwyczaj pochylamy się nad psem i patrzymy mu prosto w oczy, co może sprawić, że pies poczuje się niekomfortowo).  Sądząc po mowie ciała, niewiele psów naprawdę to lubi, więc lepiej nie zmuszać ich do tego. Pies mógłby nigdy nie mieć na koncie poważnego ugryzienia, jeżeli byśmy go do niego nie sprowokowali.
• Przytulanie (obejmowanie) nigdy nie jest dobrym sposobem na okazywanie psu uczuć. Jego odpowiednikiem w psim języku ciała jest agresywny gest. Może być tolerowany przez większość psów, ale podobnie jak całowanie, z pewnością sprawi, że niektóre zdezorientowane psy źle odczytają  intencje.

Zabawa:

Sekcja w przebudowie

Miejsce odpoczynku:

Dzielenie się meblami (kanapy, fotele) i łóżkami nigdy nie jest dobrym pomysłem mając psa ze skłonnościami do problemów behawioralnych!

Miejsca odpoczynku SĄ ważne dla psów i SĄ uważane za cenne zasoby dla psów w ogóle. Zdziczałe i bezpańskie psy będą rywalizować o cenny cień w niektórych rejonach świata (podczas upałów) i wygodną ochronę przed deszczem w innych obszarach.

Pozwolenie psu na to, by czuł, że miejsce na ludzkim łóżku lub kanapie jest JEGO, może prowadzić do poważnych konfliktów, gdy pies dojrzeje i nagle znajdzie się w sytuacji, w której będzie rywalizował o to miejsce z odwiedzającymi was gośćmi lub członkami rodziny.

Ugryzienia związane z konfliktem o miejsce odpoczynku są jedną z najczęstszych przyczyn ugryzień, a nawet śmiertelnych ataków na członków rodziny.

Zaleca się, aby ludzie zapewnili wygodne miejsce do odpoczynku, które uwolni psy rodzinne od wszelkich zmartwień i konfliktów z ludźmi. Najgorsze ugryzienia to zwykle pierwsze ugryzienia, które są nieoczekiwane. Kiedy pies znajduje się w strefie człowieka, należy zachęcać go do korzystania z miejsc odpoczynku nie interesujących ludzi (takich jak legowiska dla psów).

Trzymaj psa na smyczy, aby natychmiast ściągnąć go z mebli w spokojny i rzeczowy sposób. Gdy ściągasz psa z mebla, spokojnie powiedz komendę np. "wyjdź". Gdy pies zejdzie z mebla, pochwal go i nagródź!

Jeśli pies jest pozostawiony bez nadzoru w pobliżu mebli, zniechęć go do nawyku odpoczywania na meblach, umieszczając niewygodny materiał, na wszystkich obszarach mebli, na których aktualnie nie odpoczywa człowiek (możesz użyć np. maty z kolcami dla kotów). Dopiero gdy pies wyrobi sobie nawyk korzystania z odpowiednich miejsc do odpoczynku na podłodze, można pozostawić meble bez nadzoru. Powinno to nastąpić co najmniej miesiąc po ostatniej próbie odpoczynku psa na ludzkich meblach.

Zachęcaj psy do korzystania z własnych miejsc odpoczynku. Idealne miejsca do odpoczynku znajdują się na podłodze ale nie w przejściu, gdzie cały czas ktoś psu będzie przeszkadzał. W swoim posłaniu pies może spokojnie spać i żuć gryzaki. Nie pozwól, aby ktokolwiek nękał psa lub czołgał się z nim do jego posłania. Będzie to zawsze bezpieczne i wygodne miejsce dla psa.

Jedzenie: 

Podczas przebywania w strefie człowieka (poza zamkniętą budą/kojcem) należy wprowadzić odpowiednie zasady aby uniknąć konfliktu o jedzenie. W warunkach schroniskowych ma to zastosowanie do psów w momencie ich wyprowadzenia z klatek/kojców.

• Oferuj gryzaki w razie potrzeby, a posiłki zgodnie z harmonogramem.
• Nie zostawiaj jedzenia psu, którego pies akurat nie je. Obejmuje to miski z jedzeniem, kości i inne przedmioty do żucia. Ostrożnie podnieś je, gdy pies najwyraźniej straci zainteresowanie. Jeśli pies jest obecny i obserwuje, zrób to bezpiecznie i rzuć psu ulubiony smakołyk, gdy przejmujesz w posiadanie zignorowane jedzenie lub gryzak. Jeśli podejrzewasz, że pies pilnuje zasobów lub ma nieznaną historię, nie próbuj podnosić jedzenia bez pomocy drugiej osoby, która trzyma psa na smyczy.  Zawsze rzucaj smakołyk, gdy to robisz.
• Zasadniczo nie ma powodu, aby odbierać psu jedzenie, gdy jest w jego posiadaniu (znajduje się między przednimi łapami psa, pod pyskiem), z wyjątkiem sytuacji awaryjnych. Pozwalaj psu cieszyć się jedzeniem, gdy tylko jest to możliwe i ignoruj go. Pomoże to zbudować zaufanie i zmniejszy obronę jedzenia w obecności ludzi. Psy zazwyczaj przestrzegają tej zasady w stosunku do siebie nawzajem i do nas. My również przestrzegamy tej zasady w stosunku do innych ludzi. Powinniśmy przestrzegać tej zasady z psami - ma to sens dla nich, dla nas, a zatem nie ma powodu, aby się jej nie trzymać. 
• Kiedy psy schroniskowe są same, powinniśmy pozostać niezainteresowani jedzeniem, nawet jeśli pies stracił zainteresowanie. Gdy adoptowane psy są same w domu, podczas gdy członkowie rodziny są nieobecni, jedzenie i gryzaki mogą pozostać na miejscu. Gdy ludzie i psy ponownie spotkają się w tej samej ludzkiej przestrzeni, kontrola nad jedzeniem wraca do ludzi (zabieramy gryzaki i niedokończone jedzenie).
• Zasady dotyczące jedzenia są rozszerzone w sytuacjach z wieloma psami. Tutaj ludzie powinni zachować absolutną kontrolę nad jedzeniem i gryzakami. Oznacza to, że nie powinieneś pozwolić jednemu psu kończyć jedzenia drugiego psa, chyba że najpierw wejdziesz w jego posiadanie, a następnie przekażesz je drugiemu psu. Jeśli nie można tego zrobić niezawodnie i bezpiecznie, przy obecnym poziomie posłuszeństwa psów, można to zrobić po prostu oddzielając psy podczas posiłków i przekąsek. Wszelkie jedzenie powinno być przekazywane przez ciebie, aby uniknąć konfliktów między psami. Psy, które są zbyt napastliwe w "przeszkadzaniu" innemu psu podczas jedzenia, powinny być kierowane z dala od jedzącego psa lub rozdzielane podczas przyszłych posiłków. Naszym zadaniem jako lidera jest sprawienie, aby wszystkie psy czuły się komfortowo podczas posiłków i utrzymywały porządek.

Dostęp do zewnątrz:

• Spacer prawem, nie towarem! Powinieneś wyprowadzać swojego psa na spacer po okolicy przynajmniej raz dziennie. Deszcz, czy śnieg, słońce czy wiatr, pies powinien mieć zapewniony dłuższy spacer.
• Zmieniaj miejsca spacerów tak często jak to możliwe. Możesz np. podjechać samochodem 3km dalej od domu i dla psa to już będzie coś nowego.
• Wypuszczenie psa na podwórko nie jest rozwiązaniem. To taki większy kojec, nawet jeśli masz ogrodzone 2 hektary. Pies w końcu zajrzy nosem w każda dziurę i będzie znał podwórko, tak dobrze jak kawałerke. Pies traktuje podwórko jak swoje terytorium i puszczenie go luzem nie zaspokaja jego potrzeby podróżowania, czy wybiegania się.
• Jeśli nie masz do dyspozycji ogrodu, spacerek wyłącznie "dookoła bloku" może spowodować, że pies zacznie te miejsca postrzegać jako swoje terytorium. Rywalizacja z innymi psami o terytorium niemal gwarantowana, a agresja terytorialna jest najbardziej niebezpiecznym typem agresji u psów.
• Ustal harmonogram wyjść na załatwienie potrzeb fizjologicznych. Im młodszy pies tym częściej potrzebuje się załatwić.
• Pies potrzebuje wolności, potrzebuje "być psem". Spacer to idealna pora by mu to umożliwić. Jeśli nie jesteś wstanie puścić psa luzem na otwartej przestrzeni to jest to problem. Na początkowych etapach możesz mieć psa na długiej lince (nawet 30 metrowej) lub smyczy flexi aby zapewnić mu możliwość swobodnej eksploracji. Pozwól psu wąchać, kopać dziury, gonić liście i być ciekawskim. 

Odpowiedz sobie na pytania:

• Kto decyduje, kiedy nadszedł czas na spacer?
• Kiedy należy się zatrzymać, pójść w lewo lub w prawo?
• Czy otwierasz każde drzwi, w które drapie pies, czy też pies czeka, aż zawołamy go do drzwi?
• Kto jest inicjatorem?
• Kto jest podążającym?

Problemy, które zazwyczaj występują przy nieodpowiednim przywództwie

Jeśli chcemy, aby nasze intencje były jasne dla psa, ważne jest, aby być konsekwentnym.

Nawiązanie więzi z psem zawsze będzie pierwszym oczywistym krokiem w pracy z psem. Toruje to drogę do udanego szkolenia. Jednak jeszcze zanim rozpoczniemy szkolenie, oto niektóre z głównych problemów, którym można natychmiast zapobiec lub lepiej nimi zarządzać dzięki odpowiedniemu przywództwu:

• Ugryzienia psów spowodowane całowaniem ich w twarz
• Ugryzienia spowodowane głaskaniem psa, który tego nie chce.
• Ugryzienia spowodowane przeszkadzaniem śpiącemu psu
• Ugryzienia, do których dochodzi, gdy psy "znęcają się" nad właścicielem w celu zwrócenia na siebie uwagi.
• Ugryzienia, do których dochodzi podczas rywalizacji o miejsce na łóżku lub meblach
• Ugryzienia, do których dochodzi, gdy psy "pilnują" kolan właściciela
• Ugryzienia spowodowane pilnowaniem zabawek
• Ugryzienia spowodowane pilnowaniem kości
• Ugryzienia spowodowane próbą "udowodnienia", że można zabrać psu miskę
• Ugryzienia spowodowane próbą odebrania zabawki
• Walki między psami o luźne zabawki, kości, miski z jedzeniem itp.
• I wiele innych problemów związanych z lękliwością, wychowaniem w domu i nieposłuszeństwem