Lęk separacyjny

Czym jest lęk separacyjny?

Lęk separacyjny to fizjologiczna reakcja psa na oddzielenie od „stada”. Psy doświadczające tego typu lęku wykazują wiele objawów podobnych do ludzkiego niepokoju, takich jak: przyspieszone bicie serca, wzmożone oddychanie, wzmożona aktywność jelit i pęcherza, a także kompulsywne zachowania mające na celu przyniesienie sobie ulgi. Do objawów należą również zachowania samozachowawcze, jak np. wokalizacje przypominające „wołanie o pomoc” czy próby żucia i kopania w celu pokonania barier (przebicia się np. przez drzwi).

Czy to złośliwość?

Typowy scenariusz psa cierpiącego na lęk separacyjny wygląda następująco:

Psy najlepiej rozumieją zależności przyczynowo-skutkowe wtedy, gdy dwa zdarzenia następują bezpośrednio po sobie lub są od siebie oddzielone o parę sekund.

Ludzie, dzięki językowi i wyższym procesom poznawczym, potrafią łączyć ze sobą odległe zdarzenia. Potrafimy zrozumieć, że np. kara (blok 8) wynika z wcześniejszych zachowań (bloki 5 i 6 – żucie kapcia). Psy tego nie potrafią – rozumieją jedynie zdarzenia występujące niemal równocześnie. Zazwyczaj łączą karę (blok 8) z momentem, gdy właściciel wraca do domu i zauważa szkody (blok 7), a nie z samym aktem zniszczenia, który miał miejsce wcześniej.

W efekcie pies nie będzie wiedział, że zrobił coś „złego” podczas żucia, lecz skojarzy obecność właściciela i zniszczeń z karą. Jego mowa ciała może sugerować poczucie winy, co właściciel błędnie interpretuje jako „świadomość winy” i „złośliwość”. Tak jednak nie jest – pies po prostu przewiduje karę i okazuje uległość, nie rozumiejąc, jak mógł jej uniknąć. W konsekwencji mogą pojawić się inne niepożądane zachowania, np. uległe oddawanie moczu.

Czy można rozwiązać problem karą?

Nie. Próby zdalnego karania (np. obrożą elektryczną, przez podgląd wideo lub stosowanie obroży przeciwszczekowych) nie rozwiążą problemu – jedynie przekształcą go w inny. Zablokowana energia znajdzie inne ujście, np. poprzez wygryzanie ogona, oddawanie moczu lub kału. Pies wciąż będzie szukał komfortu, ale w inny sposób.

Jedynym skutecznym rozwiązaniem jest przerwanie cyklu tam, gdzie zaczyna się lęk – czyli w. „bloku 1”. Celem jest osiągnięcie stanu, w którym „pies nie ma nic przeciwko temu, że zostaje sam”.

Jak leczyć lęk separacyjny?

Najpierw podstawy

Na blogu znajdziesz rozwinięcie poniższych konceptów

Etyka:
Kieruj się zasadami Cynopraxis i LIMA

Etologia:
Zrozum, co jest naturalnym zachowaniem psa. Lęk separacyjny to instynktowna reakcja, chroniąca życie młodego zwierzęcia, które zostaje oddzielone od matki. Psy to zwierzęta społeczne – ich naturalną potrzebą jest bliskość opiekunów.

Zdrowie:
Pies w dobrej kondycji fizycznej lepiej znosi samotność. Dieta wpływa na ogólne samopoczucie, ilość stolca oraz pracę pęcherza.
Upewnij się, że lęk separacyjny to nie objaw problemów zdrowotnych. Rozważ również inne przyczyny zachowania, np. lęk przed zamknięciem w klatce.

Nastawienie:
Dobre nastawienie właściciela to podstawa. Opanowanie i spokój pomagają unikać błędów po powrocie do domu i nie nasilają problemu.

Zarządzanie:
Zadbaj o wygodne i bezpieczne miejsce odpoczynku dla psa. Jeśli pies korzysta z klatki sprawdź, czy nie jest za ciasna, czy jest w niej woda, coś do żucia, miękkie legowisko. Włączona muzyka lub telewizor mogą działać uspokajająco podczas Twojej nieobecności.

Przywództwo:
Jasne zasady i przewidywalność budują u psa poczucie bezpieczeństwa.

Popęd:
Dbaj o regularne rozładowywanie energii psa. Ustal rutynę – np. codziennie o 17:00 bawcie się przez 30 minut. Taki harmonogram sprawi, że pies przestanie sam inicjować aktywności w nieodpowiednich momentach.

Zamieszkanie:
Dobrze zaplanowana przestrzeń pomaga wykluczyć lęki związane z zamknięciem, a nie separacją. Odpowiedni trening zapobiega gryzieniu z nudów lub frustracji.

Jeśli te rzeczy są na miejscu, zajęliśmy się wszystkimi podstawowymi zmiennymi, które będą podsycać problem lęku separacyjnego. Co więcej, zajęliśmy się również typowymi czynnikami, które mogą skutkować podobnymi zachowaniami, a których nie należy mylić z lękiem.

Mając ustalone podstawy, możemy dalej realizować plan, zajmując się teraz momentem, w którym zaczyna się niepokój, gdy pies zostaje sam.  

Leczenie aktywnego lęku separacyjnego

Przykład treningu, PAMIĘTAJ, ŻE TWÓJ PIES MOŻE ZACZĄĆ SIĘ BAĆ W INNYCH MOMENTACH:

1. Udawaj, że zamierzasz wyjść, chwytając za klucze (lub kurtkę lub jakikolwiek wyzwalacz lęku), a następnie odłóż klucze z powrotem.  Rób to w kółko, aż upewnisz się, że pies nie reaguje. Połącz to następnie z jakąś fajną aktywnością którą pies lubi np. po odłożeniu kluczy rzuć mu piłke.
2. Chwyć klucze i podejdź do drzwi, ale nie wychodź.  Odłóż klucze z powrotem i powtarzaj, aż upewnisz się, że pies nie reaguje niepokojem. Dodaj jakieś fajne zajęcie dla psa, po tym jak odwrócisz się od drzwi np. przeciąganie liny lub podanie ulubionego gryzaka. 
3. Wykonaj wszystkie powyższe czynności i otwórz drzwi.  Powtórz ten sam proces, co powyżej.
4. Otwórz drzwi, wyjdź przez nie i wróć do środka.  Powtórz wszystkie powyższe czynności.
5. Kontynuuj kroki wychodzenia w ten sposób, aż będziesz mógł wsiąść do auta, odpalić je i wrócić do domu bez oznak niepokoju.
6. Gdy dojdziesz do tego punktu, odjeżdżaj i wracaj na krótko, a następnie coraz dłużej, aż osiągniesz około 30 minut bez niepokoju.
7. Po osiągnięciu 30 minut można bezpiecznie wykonywać większe skoki czasowe, wynoszące godzinę i więcej.

Leki?

W cięższych przypadkach warto skonsultować się z weterynarzem. Odpowiednie leki mogą pomóc w początkowej fazie terapii, ułatwiając wdrażanie zmian. Jeśli utknąłeś na którymś etapie, mimo poprawnie wdrożonych podstaw, wsparcie farmakologiczne może być pomocne.