Należy pamiętać, że dominacja ma na celu zmniejszenie agresji. Agresja jest wynikiem konfliktu. Agresja związana z dominacją objawia się między gatunkami, jeśli agresja jest wywoływana przez pierwsze prawo do ograniczonego zasobu.

W przypadku psów i innych gatunków społecznych najbardziej dominujący członkowie grupy są również głównymi przywódcami. Jednakże, chociaż przywództwo i dominacja są blisko spokrewnione u zwierząt społecznych, nie są one tym samym. Ważne jest, aby zrozumieć różnicę dla celów rozwiązywania problemów.

Lider jest osobą podejmującą decyzje za grupę. Nie oznacza to, że inny członek grupy nie może zasugerować aktywności lub w inny sposób jej zainicjować, ale ostatecznie to lider decyduje, czy i kiedy dana aktywność ma miejsce.

Wśród psów obejmuje to podróżowanie, polowanie, obronę przed obcymi, akceptowanie obcych, zabawę, a także inne interakcje.

Chociaż konflikt o przywództwo może wywoływać agresję u psów, termin "agresja przywódcza" jest rzadko używany. Dzieje się tak dlatego, że "agresja przywódcza" była historycznie zaliczana do kategorii "agresja dominacyjna", ponieważ idą one w parze i należy się nimi zajmować razem.

Przykłady "agresji dominacyjnej" (pierwsze prawo do zasobów):

• pierwsze prawo do uwagi człowieka lub innego psa
• pierwsze prawo do jedzenia/wody
• pierwsze prawo do zabawki
• pierwsze prawo do miejsca odpoczynku

Przykłady "agresji przywódczej" (podejmowanie decyzji za grupę):

• agresja, gdy wataha/członek rodziny próbuje odejść
• agresja, gdy członek stada/rodziny próbuje zainicjować uczucie
• agresja, gdy stado/rodzina próbuje zainicjować zabawę
• agresja, gdy stado/rodzina próbuje przerwać agresywne zachowanie
• agresja, gdy stado/rodzina daje reprymendę

Pilnowanie zasobów

Pilnowanie zasobów to agresja obronna, która ogranicza się do pilnowania jedzenia, wody, zabawek lub innych przedmiotów, które znajdują się w "strefie własności" - pod pyskiem psa i między przednimi łapami. Nie należy jej mylić z "prawem pierwszeństwa" do zasobu, ponieważ zasady zmieniają się radykalnie, gdy pies wejdzie w posiadanie zasobu. 

Chociaż pilnowanie zasobów jest powszechnym zjawiskiem wśród psów ze skłonnością do agresji dominacyjnej często występuje niezależnie od statusu społecznego.

W rzeczywistości badanie zachowania wilków na wolności przeprowadzone przez Davida Mecha wykazało, że pilnowanie zasobów jest naturalnym zachowaniem wykazywanym przez wszystkie dzikie wilki i nie jest skorelowane ze statusem społecznym. Szczenię o niskim statusie społecznym jest tak samo skłonne do pilnowania pożywienia w swojej "strefie własności", jak szczenię "alfa". Ten rodzaj agresji nie jest postrzegany jako jakakolwiek forma wyzwania statusowego i zazwyczaj nie wywołuje żadnego rodzaju odwetu ze strony psów o wyższej randze.

Krótko mówiąc, pilnowanie zasobów nie powinno być interpretowane jako "wyzwanie dla statusu" lub jako potwierdzenie, że pies wierzy, że ma dominujący status nad osobą lub innym psem.

Niektóre psy mają naturalnie silniejszy instynkt do tego prymitywnego zachowania, podczas gdy inne psy mają mniej intensywny instynkt, głównie z powodu selektywnej hodowli.

Zrozumienie, czym jest to zachowanie, a czym nie jest, jest niezbędnym pierwszym krokiem w kierunku poprawy problemu z pilnowaniem zasobów.

Agresja obronna/agresja strachu

Te dwa rodzaje agresji zostały zgrupowane razem, ponieważ istnieje tylko jedna kluczowa różnica istotna dla opracowania planu treningowego.

Agresja obronna jest wyzwalana przez instynkt psa do obrony siebie i innych członków stada przed zagrożeniem.

Jest to wyraźnie obserwowalne zachowanie we wszystkich badaniach nad dzikimi wilkami i zdziczałymi psami. Jest to również instynkt, który ludzie wykorzystują u wielu psów pracujących.

"Agresja ze strachu" to odmiana tego zachowania, którą najlepiej stosować jako termin zamiast agresji obronnej, gdy wyzwalacze wydają się irracjonalne lub nieodpowiednie do reakcji obronnej. Może istnieć pewna szara strefa, jeśli chodzi o to, co stanowi racjonalną reakcję obronną, a co można uznać za irracjonalne.

Oczekiwania opiekuna wobec psa dodatkowo komplikują sprawę. Na przykład rottweiler, który zachowuje się agresywnie, gdy ktoś obcy zbliża się do niego podczas spaceru, z większym prawdopodobieństwem zostanie nazwany "opiekuńczym", podczas gdy labrador z większym prawdopodobieństwem zostanie nazwany "bojaźliwym" za to samo zachowanie. Jest to zatem nieco subiektywne.

Przykłady agresji obronnej:

• agresja, gdy obca osoba przytula właściciela
• agresja suki, gdy obca osoba dotyka jej szczeniąt
• agresja, gdy obcy podchodzi w groźnej postawie ciała
• agresja wobec psa, który zbliża się z groźną postawą ciała.

Przykłady agresja ze strachu:

• agresja wobec większości zbliżających się psów niezależnie od postawy ciała
• agresja wobec większości zbliżających się ludzi niezależnie od postawy ciała

Lękliwe kłapanie zębami - “fearbiter”

Określenia "fearbiter" nie należy mylić z agresją strachu. Agresja ze strachu jest zachowaniem wyprzedzającym i proaktywnym - "dopadnę cię, zanim ty dopadniesz mnie lub nas" - podczas gdy "lękliwe kłapanie zębami" odnosi się do psa, który gryzie tylko w obronie i tylko wtedy, gdy ucieczka nie jest opcją.

Typowy fearbiter może ugryźć, gdy jest osaczony, podczas obcinania paznokci lub gdy nie może uciec przed różnymi innymi rodzajami bodźców wywołujących strach.

To, czy ugryzienie jest wynikiem agresji obronnej/strachu czy agresji dominacyjnej, należy ustalić, analizując zachowanie psa i mowę ciała poprzedzającą ugryzienie. Prawdziwy fearbiter będzie pokazywał swoją mową ciała, że jest przerażony i będzie preferował ucieczkę, jeśli będzie taka możliwość.

Agresja wywołana bólem jest również zgrupowana tutaj ze względu na podobną motywację do gryzienia, którą jest unikanie lub ustanie bólu.

Psy z tymi typami agresji  generalnie wolą brak kontaktu niż agresję. Różnica polega na obecności rzeczywistego bólu w diagnozie agresji wywołanej bólem w porównaniu z postrzeganym oczekiwaniem bólu, które może być irracjonalne i oparte na fobii w przypadku featbitera.

Podobnego porównania można dokonać w przypadku psów określanych jako agresywne ze względu na obronę i agresywne ze względu na strach. Różnica polega głównie na uzasadnieniu racjonalności agresji.

Agresja terytorialna

Agresja terytorialna wygląda bardzo podobnie do agresji obronnej, lecz jest dużo bardziej niebezpieczna.

Prawdziwa agresja terytorialna jest motywowana instynktem ochrony postrzeganego terytorium przed osobami/psami z zewnątrz. Postrzegane terytorium może obejmować wnętrze domu, podwórko, a nawet całą okolicę, w której pies jest regularnie wyprowadzany na spacer.

Kluczowym wskaźnikiem agresji terytorialnej jest to, że pies jest bardzo agresywny wobec osoby postronnej (psa lub człowieka), gdy ta osoba postronna wkracza na “jego” terytorium, ale nie jest agresywny, gdy obcy są spotykani na nowym lub neutralnym obszarze.

Ponieważ agresja terytorialna ma podobny wygląd jak agresja obronna lub agresja ze strachu, może być maskowana przez agresję ze strachu, jeśli pies zachowuje się w podobny sposób poza terenem z powodu strachu. Dlatego pies, który wykazuje agresję na posesji i poza nią w stosunku do osób, które wydają się stanowić niewielkie zagrożenie, może, ale nie musi, wykazywać również agresję terytorialną oprócz agresji obronnej.

Agresja terytorialna nigdy nie jest skierowana przeciwko innym członkom stada. Dlatego psy, które chronią miejsca odpoczynku, klatki, jedzenie lub pokoju w domu przed innymi członkami rodziny, nie powinny być określane jako "terytorialne". Zamiast tego zachowania te należy prawidłowo zidentyfikować jako dominację lub ochronę zasobów. Technicznie rzecz biorąc, gdyby pies wykazywał agresję terytorialną wobec członka rodziny, zaatakowałby go, gdy tylko ten wszedłby na podwórko/do domu.

Ważne jest, aby pamiętać, że różne formy agresji są motywowane różnymi przyczynami i dlatego muszą być traktowane w różny sposób, aby skutecznie radzić sobie z wszelkimi problemami.

Dzikie psy są zaciekle terytorialne, dlatego też największym naturalnym zabójcą wilków jest konflikt terytorialny z innymi wilkami. Ludzie wykorzystali ten instynkt podczas udomowienia ras stróżujących . Jeśli wilk zachowuje się agresywnie wobec członków watahy na jej terytorium, nie jest to agresja terytorialna. Dotyczy to również psów domowych.

Innym zachowaniem, które czasami mylone jest z agresją terytorialną, jest szczekanie alarmowe.

Alarmowe szczekanie

Alarmujące szczekanie to po prostu wzmocnienie stłumionego dźwięku "wooof", który wydają dzikie psy, aby ostrzec członków stada przed intruzami. Technicznie rzecz biorąc, nie jest to agresywne zachowanie, ponieważ w istocie celem szczekania jest ostrzeganie członków stada, a nie grożenie innym.

Agresja drapieżnika

Większość agresywnych zachowań jest motywowana zagrożeniem, wyzwaniem, obroną terytorium, zasobów, statusu, siebie lub stada.

Z drugiej strony jest agresja drapieżna, która jest związana z instynktem polowania, pościgu, zabijania, rozczłonkowywania i jedzenia.

Sekwencja drapieżnika: tropienie – > namierzanie – > osaczanie – > pościg –> chwytanie –> obalanie → zabijanie-gryzienie –> rozczłonkowywanie –> konsumpcja.

Instynkt ten został wysoce zmanipulowany poprzez udomowienie, aby pomóc różnym rasom w wykonywaniu wyspecjalizowanych zadań. Wykorzystując selektywną hodowlę do tłumienia lub wzmacniania poszczególnych elementów sekwencji drapieżnej, ludzie stworzyli psy, które wykazują mikro-podziały tego instynktu w różnych kombinacjach. Na przykład pies rasy border collie ma silny instynkt z sekwencji drapieżnika od tropienia do pościgu, ale slabszy instynkt gryzienia. Dzięki temu border collie może zaganiać owce bez ranienia ich.

Jeśli drapieżny instynkt psa wykazuje oznaki eskalacji do niechcianego, szkodliwego ugryzienia, uważa się, że pies wykazuje agresję drapieżną.

Agresja w zabawie

Podobnie jak w przypadku innych drapieżników społecznych, zabawa szczeniąt i psów jest próbą/praktyką zachowań drapieżnych i bojowych, których głównym celem jest przygotowanie psa do dorosłości.

W przeciwieństwie do dojrzałych form agresji, agresja w zabawie charakteryzuje się bardziej zrelaksowaną postawą ciała i głowy oraz stosunkowo powściągliwymi ugryzieniami.

Agresja w zabawie może być wykorzystywana do uczenia młodych psów pracujących określonych technik, które są następnie udoskonalane i rozwijane podczas bardziej realistycznych scenariuszy szkoleniowych.

Agresja w zabawie może być uciążliwa i spowodować obrażenia u właścicieli zwierząt i ich dzieci, jeśli nie jest odpowiednio kierowana i zarządzana.

Agresji w zabawie nie należy jednak mylić z jej dojrzałymi formami i należy postępować z nią w inny sposób.

Frustracja barierowa

Jest to agresja, która przejawia się z powodu frustracji wynikającej z niemożności zajęcia się czymś, gdy pies jest na smyczy lub zablokowany barierą.

Jeśli jest to jedyny powód agresywnego zachowania, ustąpi ono po usunięciu ograniczenia lub bariery.

Frustracja związana z barierą może również nakładać się na inne rodzaje agresji, takie jak agresja drapieżnika, strachu, dominacji lub agresja terytorialna. W takim przypadku pies pozostanie agresywny nawet po usunięciu smyczy lub bariery.

Frustracja barierowa, nałożona na inny rodzaj agresji, może prowadzić do agresji niewłaściwie ukierunkowanej, która opisuje, co dzieje się, gdy pies gryzie substytut zamierzonego celu np. właściciela lub innego członka swojego stada.

Podobnie jak w przypadku wszystkich rodzajów agresji, frustracja barierowa ma silne podłoże genetyczne. W większości przypadków została ona selektywnie wyhodowana u psów w określonym celu.

Klasyczny przykład frustracji barierami można zaobserwować w liniach wyhodowanych do pracy sportowej, gdzie hodowca wybiera psy rozpłodowe w oparciu o podatność na szczekliwość.  Jest to przydatne podczas treningu obronnego - pilnowania pozoranta lub eskortowanie go. Frustracja będzie wyglądać bardziej agresywnie i imponująco dla sędziego, który tak naprawdę patrzy na psa zaangażowanego w agresję podczas zabawy pod warstwą frustracji.

Jeśli szczeniak z takiej linii zostanie zakupiony jako pupil rodzinny, właściciel prawie na pewno będzie miał problemy, ponieważ pies będzie zachowywał się agresywnie, gdy nie będzie mógł spotykać się z innymi psami. 

Może to być turbo doładowanie nałożone na inne rodzaje agresji, gdy pies jest na smyczy lub w inny sposób skrępowany.

Pomijanie etapów w cyklu agresji

W idealnej sytuacji pies wykazuje się dużą powściągliwością, gdy zachowuje się defensywnie. W wielu sytuacjach pies może osiągnąć to czego oczekuje przyjmując odpowiednią postawę ciała, a jeśli drugi pies lub człowiek się nie wycofa, eskalować do warczenia, kłapania zębami, "uderzenia", w którym pies uderza konkurenta zębami bez naruszania skóry, a następnie eskalacji poziomów ugryzień mających na celu spowodowanie poważniejszych obrażeń, zanim przejdzie do całkowitej walki lub ataku.

Zwykle możemy zaobserwować odpowiednie powściągliwość i użycie najmniejszej ilości agresji wymaganej do rozwiązania konfliktu podczas ochrony zasobów i normalnych konfliktów związanych z dominacją. Kiedy ten rodzaj stopniowej eskalacji agresji nie występuje, mówimy, że pies "pomija kroki w cyklu agresji".

Pomijanie kroków w cyklu agresji może, w rzadkich przypadkach, być spowodowane przez kogoś, kto ukarał psa za wczesne kroki w cyklu, zwłaszcza warczenie.

Zwykle głównym winowajcą jest genetyka, a zachowanie to można znaleźć w liniach krwi wielu ras, które poza tym nie są znane z nadmiernie agresywnych zachowań, ale zostały przypadkowo wyhodowane.

W innych liniach krwi zachowanie to było celowo wyselekcjonowaną cechą, która dawała przewagę niektórym psom pracującym - terierom i rasom bojowym, które potrzebowały przewagi w postaci szybkiego ugryzienia, aby doskonalić się w swoich zadaniach. Pomijanie etapów cyklu agresji może być również związane z brakiem reakcji na sygnały poddania się i uległości po wystąpieniu agresji.

Jeden rodzaj agresji może nakładać się na inne i nasilać je

Psy mają warstwy :) Zazwyczaj wykazują większość form agresji w takim czy innym stopniu. Dlatego musimy być bardzo ostrożni, zanim stwierdzimy, że pies ma tylko jeden rodzaj problemu z agresją. Ogólnie rzecz biorąc, większość problemów jest spowodowana przez więcej niż jeden rodzaj agresji.

Musimy uszanować fakt, że agresja jest naturalna dla psa i to, co jest problemem w jednej sytuacji, jest zaletą w innej.

Problemy z agresją są problemami tylko wtedy, gdy powodują problem dla właściciela..

Zrozumienie tych "problemów" zamiast prób tłumienia naturalnych zachowań powinno być zawsze pierwszym krokiem w każdym planie.

Plany  "szybkiej naprawy" zawsze przynoszą  złe skutki uboczne.