Klasyfikacja agresji
2024-08-06
Wstęp do etologii: Klucz do zrozumienia zachowania psów
2024-08-29
Omówienie Fazy 1 treningu na przykładzie komendy "siad"
Trening w naszej szkole podzielony jest na fazy. Fazy 1 uczymy w grupie początkującej i skupiamy się w niej na nagradzaniu poprawnego zachowania. Poniżej zostały omówione wszystkie koncepty z Fazy 1 treningu, a na końcu artykułu znajdziecie omówienie, jak zastosować te koncepty na przykładzie komendy "siad".
Prawie wszystkie filmiki tutaj wrzucone to realne sesje z moim psem, któremu część rzeczy nie wychodzi, a i przewodnik nie zawsze wszystko zrobi idealnie. Nie ma trenerów idealnych, tak jak nie ma psów idealnych. Mam nadzieję, że filmiki pomogą Wam zrozumieć jak powinna wyglądać sesja treningowa na każdym z etapów niezależnie jakich komend uczycie. Na końcu artykułu znajdziecie rozpisane lekcje "na papierze" na przykładzie komendy "siad".
Kontrola postępów
Poniżej przykład kontroli postępów, dzięki której możemy śledzić na jakim etapie treningu jesteśmy.
1. Oznaczanie zachowania - "markowanie"
Markowanie czyli oznaczanie poprawnego zachowania to metoda, która pozwala zrozumieć psom co robią dobrze. Jest to technika, która nie tylko wzmacnia więź z psem ale także ułatwia mu zrozumieć, które zachowania są przez nas pożądane. Marker, pochwała słowna, oznaczanie zachowania - w artykule te słowa bedą stosowane zamiennie i będą oznaczać to samo.
Markowanie to sposób na poinformowanie psa, że zrobił coś dobrze dokładnie w momencie, kiedy to zrobi. Jest to sygnał dźwiękowy (np. słowo "super" lub kliknięcie klikerem), który informuje psa, że zaraz po nim dostanie nagrodę (np. smakołyk, głaskanie). Dzięki temu pies uczy się, które jego zachowania są przez nas pożądane.
Na przykład jeśli uczysz psa komendy „siad” używasz markera (np. chwalisz psa słowem "super") dokładnie wtedy, gdy jego tyłek dotknie podłogi, czyli pies siądzie. Następnie od razu dajesz mu nagrodę, dzięki czemu pies kojarzy marker z czymś przyjemnym. Ważne, by nagroda była dawana psu zaraz PO pochwale słownej. Jeżeli nagroda i pochwała będzie występowała dokładnie w tym samym momencie skojarzenie będzie słabsze i pojawi się problem z komendami na odległość.
Zachęcanie
Zachęcanie to wszystko co robisz aby pomóc psu wykonać zadanie, które chcesz nagrodzić. Może to być np. wskazywanie ręką, gesty, wabienie smakołykiem, mowa ciała, ton głosu i wszystko co sprawia, że pies bardziej się stara. Zachęcanie pomaga psu zrozumieć, czego od niego oczekujesz. Na tym etapie treningu dozwolona jest każda podpowiedź, która pomoże psu wykonać zadanie. Pamiętaj jednak, że będziemy chcieli w pełni wycofać te podpowiedzi w przyszłości.
Przykłady zachęcania:
- Kucanie i rozkładanie szeroko dłoni przy przywołaniu
- Mówienie ciepłym tonem głosu
- Parokrotne powtarzanie komendy
- Używanie zabawek lub smakołyków do wabienia psa
Wabienie
Wabienie to rodzaj zachęcania, gdzie używasz przedmiotu (najczęściej smakołyka lub zabawki), aby skłonić psa do wykonania konkretnego ruchu. Wystarczy, że weźmiesz ładnie pachnący smakołyk do ręki i zamkniesz go w dłoni, następnie przyłożysz dłoń ze smakołykiem do nosa psa i poruszysz ręką - pies będzie podążał za Twoją dłonią wabiony zapachem "przynęty". W treningu będziemy często używać tej metody. Przy komendzie "siad" pies będzie podążał za smakołykiem aż usiądzie, a wtedy możesz oznaczyć to zachowanie markerem ("super") i dać psu nagrodę.
Jak "naładować" marker?
Naładowanie markera to proces, w którym uczysz psa, że marker zawsze oznacza nagrodę. Robisz to, wypowiadając marker (np. słowo "super") i od razu po nim dajesz psu smakołyk/głaskasz psa. Na początku pies może nie rozumieć co oznacza marker ale po kilku powtórzeniach zacznie go kojarzyć z nagrodą. Z czasem sam dźwięk markera wywoła u psa pozytywne emocje, bo będzie wiedział, że zaraz dostanie coś fajnego.
Po co "ładować" marker?
Marker to świetne narzędzie, zwłaszcza dla psów, które miały mały kontakt z ludźmi, np. psy ze schroniska. "Ładowanie" markera pomaga tym psom szybciej zrozumieć, że współpraca z człowiekiem może być przyjemna i przynosi nagrody. Jeśli chcesz zmienić marker i zacząć używać innego słowa, możesz to zrobić właśnie poprzez "ładowanie" markera
Czy zawsze musimy ładować marker?
W większości przypadków nie ale są sytuacje, w których psy mają słaby kontakt z właścicielem. Markerem powinno być słowo, którym naturalnie chwalisz swojego psa: "dobry pies", "dobrze", "brawo", "tak" itd. Ważne jest, by na początku zawsze dawać nagrodę po markerze, aby pies miał jasne skojarzenia. Nie należy również za często zmieniać markera, najlepiej jeżeli przez całe życie psa używasz jednego słowa jako markera, wtedy jesteś przewidywalny dla psa i pies nie ma wątpliwości, kiedy go chwalisz za dobre zachowanie.
Kiedy możemy oznaczyć markowanie za ukończone w kontroli postępów?
Jeżeli jesteś w stanie konsekwentnie zwabić lub zachęcić psa do wykonania danego zachowania i następnie oznaczyć to zachowanie markerem możesz zaznaczyć markowanie w kontroli postępów jako ukończone.
Przykładowy trening na tym etapie treningu:
2. Zanikanie podpowiedzi
Trening psów często opiera się na wabieniu i podpowiedziach, które pomagają psiakowi zrozumieć czego od niego oczekujemy. Jednak, aby pies stał się posłuszny musimy nauczyć go reagować na same sygnały dźwiękowe (wypowiadane komendy) – bez dodatkowej pomocy w postaci wabienia smakołykiem czy innych form zachęcania. Proces ten nazywamy zanikaniem podpowiedzi, a jego celem jest to, by pies reagował na same komendy słowne.
Zanikanie podpowiedzi to proces stopniowego wycofywania wabików, gestów lub innych wskazówek, które pomagają psu zrozumieć co ma zrobić. Na początku treningu często używamy smakołyków, ruchów ręki lub innych gestów, aby pies łatwiej nauczył się nowych komend. Zanikanie polega na tym, że stopniowo zmniejszamy tę pomoc, aż pies będzie reagował wyłącznie na komendę słowną.
Jak zacząć proces zanikania?
Najpierw upewnij się, że pies dobrze rozumie co ma zrobić z pomocą wabienia lub innej podpowiedzi. Jest to warunek wstępny do tego, by w ogóle myśleć o zanikaniu podpowiedzi. Gdy masz pewność, że pies zna komendę, możesz stopniowo zacząć wycofywać pomoc.
Oto jak to zrobić krok po kroku:
Wypowiedz imię psa. Pies powinien wiedzieć, ze mówisz do niego. Pozwoli to uniknąć sytuacji w których pies cały czas bacznie nasłuchuje co mówi właściciel np. podczas spotkania towarzyskiego. Jeżeli zawsze po imieniu psa będziesz wypowiadał komendę, pies nauczy się, że dźwięk jego imienia sygnalizuje jakąś zmianę - coś się za chwilę wydarzy.
Wypowiedz komendę słowną. Zanim pokażesz psu smakołyk lub wykonasz jakiś gest, zawsze najpierw wypowiedz komendę słowną. To nauczy psa, że wypowiadana komenda jest kluczowa.
Dodaj pomoc: Po wydaniu komendy, użyj wabika lub gestu, aby pies wykonał zachowanie. Pamiętaj, aby robić krótkie przerwy (np. 2 sekundowe) między wypowiedzeniem komendy, a dodaniem pomocy by pies miał czas na przemyślenie co zrobić.
Pochwal i nagródź psa: Kiedy pies prawidłowo wykona zachowanie, od razu oznacz je markerem (np. „dobry pies!”/"super") i następnie daj psu nagrodę. Pies musi wiedzieć, że zrobił coś dobrze.
Stopniowe wycofywanie przynęty: Przy każdym kolejnym powtórzeniu staraj się zmniejszać użycie wabika lub innej podpowiedzi. Odsuwaj smakołyk od nosa psa, wykonuj coraz krótsze ruchy rękami, staraj się wyprostować.
Jak wycofać wszystkie podpowiedzi?
Przede wszystkim proces wycofywania przynęty powinien być stopniowy. Na początku pies może reagować na przynętę ale z czasem zacznie skupiać się na komendzie słownej, jeśli będziesz konsekwentnie zanikać podpowiedzi.
-
Pierwszy etap: Na początku pies będzie polegał na przynęcie np. smakołyku, aby wykonać dane zachowanie. Twoim celem jest stopniowe zwiększanie odległości przynęty od nosa psa. Na przykład, jeśli trzymasz smakołyk nad głową psa, aby usiadł, staraj się oddalać smakołyk coraz wyżej lub trzymać go dalej, aż zupełnie przestaniesz go używać.
-
Drugi etap: Po pewnym czasie pies zacznie reagować na samą komendę słowną bez potrzeby zachęcania go wabikiem. Na tym etapie zwracaj uwagę na inne sygnały, takie jak postawa ciała, ruchy głową czy mimika twarzy. Pies może próbować odczytywać Twoje intencje z Twojej mowy ciała, więc ważne jest, aby pracować nad tym, by reagował tylko na komendę. Wkładanie rąk do kieszeni w których trzymasz smakołyki to też podpowiedź!
Unikaj przyzwyczajenia psa do przynęt
Jednym z ważniejszych elementów treningu jest unikanie sytuacji, w której pies nauczy się reagować wyłącznie na przynętę. Aby tego uniknąć:
-
Mieszaj komendy: Regularnie zmieniaj komendy, które trenujesz, aby pies nie przyzwyczaił się do wykonywania jednej rzeczy w danej chwili lub ciągu zawsze powtarzających się po sobie komend. To pomaga psu skupić się na Twoich słowach, a nie na samym powtarzaniu tych samych ruchów.
-
Nie używaj dodatkowych podpowiedzi gdy już uda Ci się je wycofać: Nagradzaj psa tylko wtedy gdy prawidłowo zareaguje na komendę słowną bez pomocy przynęty. W ten sposób pies będzie wiedział, że to komenda słowna jest kluczem do otrzymania nagrody, a nie wabik.
Struktura komendy
Poprzez stosowanie struktury komendy stajemy się przewidywalni dla psa. Pies uczy się schematów. Po wypowiedzeniu imienia psa zawsze będziemy coś od niego chcieli co zasygnalizujemy odpowiednią komendą słowną. Jeżeli pies nas posłucha zawsze zostanie za to pochwalony itd. Podczas nauki Fazy 1 stosujemy cały czas tą samą strukturę komendy:
Kiedy możemy "odhaczyć" okienko "zanikanie podpowiedzi" w kontroli postępów?
Jeśli pies reaguje na komendy słowne bez potrzeby stosowania przynęt czy dodatkowych podpowiedzi. Warto zwracać uwagę na to jak pies zachowuje się w różnych sytuacjach i różnym otoczeniu.
Przykładowy trening na tym etapie
Wycofywanie podpowiedzi powinno być powolnym procesem, niemal niezauważalnym dla psa. W poniższych filmach zwróćcie szczególną uwagę na komendę "leżeć".
3. Częstotliwość
Podczas szkolenia bardzo ważna jest częstotliwość nagradzania psa. W początkowej fazie nauki powinniśmy stosować ciągłe wzmocnienie – oznacza to, że za każde poprawnie wykonane zachowanie (komendę) pies otrzymuje nagrodę. Dzięki temu szybciej zrozumie o co nam chodzi i jakiego zachowania od niego oczekujemy.
Ciągłe wzmocnienie, czyli harmonogram stały 1:1
| Zachowanie | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| Pochwała | M | M | M | M | M | M |
| Nagroda | N | N | N | N | N | N |
W miarę jak pies staje się bardziej pewny swoich umiejętności, możemy przejść na częściowe wzmocnienie. Oznacza to, że nagradzamy psa (np. smakołykiem lub głaskaniem) nie za każdym razem ale np. co drugą lub co trzecią dobrze wykonaną komendę. Pochwały słownej, czyli markera używamy za każdym razem, gdy pies wykona daną mu komendę. Taki system jest bardziej skuteczny, ponieważ pies uczy się, że musi pracować nawet jeśli nie zawsze dostanie nagrodę. Harmonogram pozwala również wydłużać sesje treningowe bez utraty motywacji psa. Ważne, by na początku treningu nad częstotliwością częściej nagradzać niż nie nagradzać np. za 3 dobrze wykonane komendy pochwal psa 3 razy ale nagródź smakołykiem/głaskaniem tylko 2 razy. NIE SPIESZ SIĘ Z WYCOFYWANIEM NAGRÓD I PRZECHODZENIEM DO KOLEJNYCH, CORAZ BARDZIEJ ROZRZEDZONYCH HARMONOGRAMÓW.
System nagradzania – stały czy zmienny?
W treningu psów możemy stosować różne harmonogramy nagradzania, które wpływają na to, jak często pies otrzymuje nagrodę za poprawne zachowanie:
Stały harmonogram nagród
W tym systemie pies otrzymuje nagrodę w regularnych odstępach. Na przykład po każdym drugim wykonaniu komendy lub po każdym trzecim. To przewidywalny system, który pomaga psu stopniowo uczyć się zachowania.
Przykłady stałego harmonogramu:
Harmonogram stały 2:1
| Zachowanie | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| Pochwała | M | M | M | M | M | M |
| Nagroda | N | N | N |
lub
Harmonogram stały 3:1
| Zachowanie | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| Pochwała | M | M | M | M | M | M |
| Nagroda | N | N |
(Widać na filmie, że KJ jest sfrustrowana, ponieważ za rzadko dostaje nagrodę.)
Zmienny harmonogram nagród
W zmiennym harmonogramie nagrody pojawiają się w losowej częstotliwości. Na przykład pies może otrzymać nagrodę za wykonanie komendy za pierwszym razem, potem dopiero za czwartym razem, a następnie po kolejnych 2 komendach. Taki system sprawia, że pies pracuje bardziej intensywnie, ponieważ nie wie, kiedy dokładnie dostanie nagrodę. Harmonogram zmienny jest bardziej motywujący niż harmonogram stały.
Przykłady zmiennego harmonogramu:
Harmonogram zmienny 6:4 lub 3:2 uważany jest za "gęsty" harmonogram, ponieważ pies częściej zostaje nagrodzony niż nie.
| Zachowanie | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| Pochwała | M | M | M | M | M | M |
| Nagroda | N | N | N | N |
lub
Harmonogram zmienny 6:3 lub 2:1 uważany jest za "równy" harmonogram, ponieważ pies dostaje tyle samo razy nagrodę co jej nie dostaje.
| Zachowanie | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| Pochwała | M | M | M | M | M | M |
| Nagroda | N | N | N |
lub
Harmonogram zmienny 6:2 lub 3:1 uważany jest za "cienki"/"rzadki" harmonogram, ponieważ pies rzadziej dostaję nagrodę, niż jej nie dostaje.
| Zachowanie | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| Pochwała | M | M | M | M | M | M |
| Nagroda | N | N |
Jaki harmonogram wybrać?
Zawsze zaczynam od bardzo gęstych harmonogramów, by z czasem je rozrzedzić. Trening powinien być dla psa przyjemny i pies powinien się nim cieszyć. Na początku moje harmonogramy są bardzo gęste np. na 10 zachowań pies zostaje nagrodzony 9 razy. Obserwuje przy tym psa, czy potrzebuje, aż tylu nagród bez utraty motywacji. Gdy widzę, że pies dobrze reaguje na trening, jest zaangażowany i nie widać w nim oznak frustracji zaczynam powoli rozrzedzać harmonogram w sposób, by pies tego nie zauważył. Najważniejsza jest cierpliwość. Zaczynam też wprowadzać inne formy nagrody niż smakołyki na tym etapie - przede wszystkim głaszczę psa i obdarzam go uczuciem.
Trening sportowy, a posłuszeństwo w codziennym życiu
Warto pamiętać, że trening psa różni się w zależności od celu jaki chcemy osiągnąć. Trening sportowy może być bardziej wymagający i oparty na ścisłych zasadach oraz precyzyjnych komendach. Z kolei w codziennym życiu posłuszeństwo psa powinno być praktyczne – pies musi reagować na komendy w różnych sytuacjach, w obecności rozproszeń (np. na spacerze, w parku).
Dlatego warto dostosować system nagradzania do realiów codziennego życia, aby pies potrafił reagować nawet wtedy, gdy nie zawsze możemy mu natychmiast dać smakołyk czy inną nagrodę. Nagradzanie psa za dobre zachowanie w codziennych sytuacjach z czasem może stać się mniej regularne, ale równie skuteczne, o ile dobremu zachowaniu zawsze towarzyszy marker (pochwała słowna).
Przykłady harmonogramów w posłuszeństwie sportowym:
| Zachowanie | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| Pochwała | M | M | ||||
| Nagroda | N | N |
| Zachowanie | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| Pochwała | ||||||
| Nagroda | N |
Kiedy możemy oznaczyć "częstotliwość" za wykonaną w kontroli postępów
Gdy pies z powodzeniem wykonuje serię 5 różnych komend z krótkimi przerwami pomiędzy komendami. Przewodnik ma do dyspozycji tylko 2 małe smakołyki i może raz pobawić się z psem przy użyciu zabawki.
4. Interwał czasowy
Do tej pory uczyliśmy psa jak ma przyjmować daną pozycje. Na tym etapie zaczynamy uczyć go jak ma ją utrzymać.
Co to jest harmonogram interwałów?
Harmonogram interwałów to nic innego jak ustalony czas między kolejnymi nagrodami, który pies musi wytrzymać wykonując dane zachowanie. Czyli jeśli pies siądzie na komendę to chwalimy go i nagradzamy parokrotnie gdy ten siedzi. Może być to czas przewidywalny, czyli zawsze taki sam, lub zmienny – kiedy pies nie wie, po jakim czasie dostanie kolejną nagrodę. Jeżeli pies przerwie wykonywanie danej komendy nic się nie dzieje, po prostu nie dostaje nagrody, a my zaczynamy od początku (patrz: struktura komendy).
Z czasem, aby trening był bardziej zaawansowany, przechodzimy na harmonogram interwałów
Rodzaje harmonogramów interwałów
1. Stały harmonogram interwałów
W tym przypadku nagroda pojawia się po ustalonym czasie. Na przykład, jeśli wybierzemy interwał 2-sekundowy, pies dostanie nagrodę co dwie sekundy, pod warunkiem, że przez ten czas utrzyma odpowiednie zachowanie. Ten harmonogram jest przewidywalny, co może ułatwić psu naukę na początku szkolenia.
Przykład stałego harmonogramu:
| Zachowanie | 1 | 2 | 3 | |||||||||||||||||||||
| Czas | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| Pochwała | M | M | M | M | M | M | M | M | M | M | M | M | ||||||||||||
| Nagroda | N | N | N | R | N | N | N | N | N | N | N | N |
2. Progresywny harmonogram interwałów
W tym schemacie czas między nagrodami stopniowo się wydłuża. Zaczynamy od krótkiego czasu, a później zwiększamy go, co pozwala psu uczyć się wytrwałości i cierpliwości.
Przykład harmonogramu progresywnego:
| Zachowanie | 1 | 2 | 3 | ||||||||||||||||||||||||
| Czas | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| Pochwała | M | M | M | M | M | M | M | M | M | M | |||||||||||||||||
| Nagroda | N | N | N | N | N | N | N | N | N | N |
3. Zmienny harmonogram interwałów
Tutaj czas między nagrodami jest nieprzewidywalny. Pies nie wie, kiedy dokładnie otrzyma nagrodę, więc musi przez cały czas być skupiony na wykonywaniu zadania. Taki harmonogram sprawia, że pies jest bardziej zaangażowany i uważny, ponieważ nigdy nie jest pewien, kiedy nastąpi nagroda.
Przykład harmonogramu zmiennego:
| Zachowanie | 1 | 2 | 3 | |||||||||||||||||||||
| Czas | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| Pochwała | M | M | M | M | M | M | M | M | M | |||||||||||||||
| Nagroda | N | N | N | N | N | N | N | N | N |
Zwróć uwagę, że w dalszym ciagu niezależnie od stosowanego harmonogramu chwalimy psa po raz pierwszy od razu po dobrze wykonanej komendzie! Pies musi wiedzieć, że robi coś dobrze!
Jaki harmonogram interwałów wybrać?
Warto wiedzieć, jakie są harmonogramy interwałów, aby łatwiej podjąć decyzje jaki wybrać. Jeśli dopiero zaczynasz ten etap treningu zacznij od stałego bardzo gęstego harmonogramu. Chwal i nagradzaj psa tak szybko jak potrafisz ,gdy ten wykonuje komendę, po to by psu nie opłacało się ruszać. Jedna czy dwie takie sesje wystarczą i można zacząć dodawać czas pomiędzy kolejnymi pochwałami i nagrodami. Pamiętaj, by nagradzać psa (np. podawać mu smakołyk) od razu po pochwale słownej, staraj się to robić jak najszybciej. Czas, który dodajesz to czas między ostatnią nagrodą, a kolejną pochwałą. Zacznij, więc robić małe przerwy między nagrodą, a kolejną pochwałą, wystarczy sekunda, potem dwie, trzy.. Gdy psu wychodzi i utrzymuje komendę z 3 sekundowymi przerwami miedzy nagrodami najlepiej przejść na harmonogram zmienny.
Dlaczego?
Jeśli będziemy zwiększać czas pomiędzy kolejnymi nagrodami w sposób stały (pies musi wytrzymać określoną z góry ilość czasu między nagrodami) pies w końcu się domyśli, że "teraz przez 5 sekund nie będzie nagrody" i przestanie mu się "opłacać" pozostawać w danej pozycji. Interwał zmienny wprowadza losowość nagród i pies nie wie czy dostanie nagrodę za sekundę, dwie, pięć, czy dziesięć, dlatego będzie chętniej wykonywał polecenie licząc. że nagroda zaraz wystąpi.
Tak wygląda lekcja na początkowym etapie tego treningu, pies często łamie komendę ale się tym nie przejmujemy. Pamiętaj, by zajrzeć na dół artykuły, by doczytać jak dokładnie wykonać treningi krok po kroku!
Jakie są korzyści korzystania z harmonogramów interwałów?
Po pierwsze, utrwala zachowanie psa, ponieważ pies musi pracować przez określony czas zanim dostanie nagrodę. Po drugie, pomaga w wzmacnianiu wytrwałości psa – uczy go, że nagroda nie przychodzi zawsze od razu, ale warto czekać i kontynuować wykonywanie komendy.
Przykłady zastosowania treningu interwałowego
-
Posłuszeństwo domowe: Gdy uczysz psa komendy „siad”, możesz stopniowo zwiększać czas, przez który pies musi pozostać w miejscu, zanim dostanie nagrodę. Na początku może to być kilka sekund, a z czasem możesz wydłużyć ten czas do kilku minut.
-
Posłuszeństwo podczas zawodów: w kontekście zawodów, psy muszą często wykonywać zadania przez dłuższy czas, zanim zostaną nagrodzone. Trening z wykorzystaniem zmiennego harmonogramu interwałów uczy psa, by pozostał skupiony i kontynuował pracę bez stałej nagrody.
-
Praca węchowa: psy tropiące muszą często przeszukiwać teren przez długi czas bez nagrody. Trening interwałowy może pomóc w nauce długotrwałego skupienia i wytrwałości w takich zadaniach.
-
Obrona: podczas treningu obronnego, pies może być nagradzany za wytrwałość w utrzymywaniu ugryzienia przez określony czas, zanim otrzyma nagrodę.
Złożone harmonogramy
Kiedy Twój pies opanuje podstawowe harmonogramy interwałów możesz wprowadzić bardziej złożone systemy łączące różne rodzaje interwałów i częstotliwości. Na przykład, możesz zastosować jednocześnie zmienny harmonogram interwałów i zmienny harmonogram częstotliwości. Dzięki temu pies będzie jeszcze bardziej zaangażowany i wytrwały, nie wiedząc, kiedy dokładnie otrzyma nagrodę.
Przykład złożonego harmonogramu:
| Zachowanie | 1 | 2 | 3 | |||||||||||||||||||||
| Czas | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| Pochwała | M | M | M | M | M | M | M | M | M | |||||||||||||||
| Nagroda | N | N | N | N | N | N |
Przykładowy trening z złożonym harmonogramem (interwał zmienny + częstotliwość zmienna):
Kiedy możemy oznaczyć "interwały" jako zaliczone w Kontroli Postępów:
Gdy pies utrzyma komendę przez 30 sekund i będzie losowo nagradzany przez cały czas trwania zachowania. Przewodnik ma do dyspozycji 5 małych smakołyków. Podczas podawania smakołyków losowość ich podawania musi być wyraźnie widoczna.
5. Czas trwania
Kolejnym konceptem jest czas trwania, czyli okres, przez który pies musi utrzymać dane zachowanie bezbłędnie, by na końcu tego zachowania zostać nagrodzonym. Tutaj kładziemy nacisk na trwałość zachowania przez pewien czas. To zupełnie inna kwestia niż interwały (czyli przerwy między nagrodami), w których pies mógł "złamać" komendę, a i tak był nagradzany, gdy wrócił do wykonywania tej komendy.
Harmonogram czasu trwania to plan, w którym określamy, jak długo pies ma wykonywać dane zachowanie bez przerwy. Na przykład, jeśli uczymy psa komendy „siad”, możemy wydać psu polecenie i jeżeli pies wytrzyma w siedzeniu określony przez nas czas (np. 5 sekund) możemy go "uwolnić" (np. komendą "biegaj") i wtedy nagradzamy psa po raz pierwszy. Podczas tych ćwiczeń zaczynamy stopniowo wydłużać czas jaki pies ma wykonywać daną komendę. Nagroda pojawia się dopiero wtedy, gdy pies wytrzyma w danej pozycji przez cały wymagany czas.
Dlaczego uczymy się tego po harmonogramach częstotliwości i interwałów?
Dopiero na tym etapie wprowadzamy czas trwania, ponieważ pies musi najpierw zrozumieć, że będzie nagradzany za wykonywanie zadania, a później nauczyć się, że nagroda pojawi się dopiero jak bezbłędnie wykona dane polecenie przez określony czas. Taki sposób stopniowego wprowadzania kolejnych elementów treningu ułatwia psu zrozumienie, czego od niego oczekujemy.
Warto zaznaczyć, że możemy łączyć "interwały" z "czasem trwania" zwłaszcza, gdy pies pozostaje w danej komendzie przez dłuższy czas (np. możemy kazać psu leżeć przez 2 minuty, a gdzieś po środku tego czasu możemy pochwalić i nagrodzić psa za dobre wykonywanie polecenia). W ten sposób szybciej pójdziemy do przodu.
Na przykładzie "siad":
Etap początkowy: pies jest proszony o „siedzenie” przez kilka sekund i natychmiast nagradzany po "uwolnieniu".
Etap pośredni: Czas trwania jest stopniowo wydłużany do 30 sekund, jednej minuty, pięciu minut i tak dalej, przy czym pies jest nagradzany za utrzymanie pozycji w trakcie wykonywania zadania.
Etap zaawansowany: Pies może pozostać w pozycji przez dłuższy czas, nawet gdy coś go rozprasza, wiedząc, że nagroda nastąpi po czasie ustalonym przez trenera.
Jak to wpływa na zaawansowane szkolenie?
Ważne jest, aby pies rozumiał, że dłuższe zadania również są nagradzane i że właściciel ma na uwadze dobro psa. Możemy stosować różne formy nagród – nie zawsze musi to być smakołyk ale również chwila zabawy lub możliwość wykonywania innej, lubianej przez psa czynności.
Jak wydłużyć czas trwania?
Czas trwania można łatwo wydłużać, jeśli zauważymy, że pies pozostaje w danej komendzie i jej nie "łamie". Jeśli pies potrafi spokojnie siedzieć przez 5 sekund, możemy stopniowo wydłużać ten czas do 10 sekund, a następnie jeszcze dłużej.
Kiedy możemy zaznaczyć "czas trwania" za zakończony w Kontroli Postępów?
Jeśli pies wykonuje dane polecenie bezbłędnie, bez przerywania go przez 30 sekund, a trener z powodzeniem może odsuwać się od psa na odległość 5 metrów w dowolnym kierunku (przy komendach stacjonarnych).
Przykładowy trening na tym etapie
6. Zasada Premacka
W treningu czasu trwania możemy również zastosować tzw. Zasadę Premacka. Polega ona na tym, że nagradzamy psa możliwością wykonania ulubionej czynności po wykonaniu mniej atrakcyjnego zadania.
Po długim czasie siedzenia w bezruchu, pies może zostać nagrodzony zabawą czy pływaniem. To sprawia, że pies uczy się, że warto wykonać mniej ciekawe zadanie, bo potem czeka go coś, co naprawdę lubi.
Warto stosować tą zasadę, by całkowicie wyeliminować smakołyki z planów treningowych. Zamiast podawać smakołyki bawimy się z psem w przeciąganie liny lub aport po dobrze wykonanym przez psa zadaniu.
Przykładowy trening na tym etapie
Nauka komendy siad - lekcje
Poniższe lekcje zawierają koncepty Fazy 1 potrzebne do nauczenia psa komendy siad. Opis tego co robimy w grupie średniozaawansowanej znajdziecie tutaj: https://pustynnypies.pl/faza-2-siad-grupa-sredniozaawansowana-185/ Zapraszam do zapoznania się z mini lekcjami i pozostałymi artykułami, które znajdziecie tutaj: https://pustynnypies.pl/piramida-2/
